De Vischafslag was de plek waar de vangst inkomen werd. Visserijvereniging Onze Toekomst zette zich in voor een gemeentelijke afslag én voor onderhoud, veiligheid en onderwijs. Ontdek hoe de verkoop werkte en waarom vissers hun krachten bundelden.
Wat wil je ontdekken?
Hoe werd vis geld?
Een visser brengt zijn vangst binnen. Handelaren beoordelen de partij en kiezen hun moment bij een dalende prijs. Volg de vis van de kade naar de koper.
Ontdek hoe de visafslag werkte →
Waarom werkten vissers samen?
Een schip onderhouden, veilig thuiskomen en een goede prijs krijgen kon een visser niet alleen. Ontdek wat vereniging Onze Toekomst gezamenlijk organiseerde.
Ontdek de plannen van Onze Toekomst →Wat ontdek je hier vandaag?
Bekijk in de huidige Vischafslag de mijnklok en kopersbanken. Verplaats je in een handelaar: wacht je op een lagere prijs of koopt iemand anders de partij eerder? Vraag een vrijwilliger hoe de installatie werkt.
De huidige Vischafslag opende in 2016. De oorspronkelijke afslag uit 1913 stond aan de andere kant van de haven.
Achtergrond: hoe kregen Vischafslag en schepen hier een vaste plek?
Lees over de samenwerking tussen de stichtingen, het overleg met de gemeente en de vastlegging van de locatie met ligplaatsen.
Een vaste plek voor Vischafslag, Botterloods en schepen
2008: een nieuwe stichting voor de Vischafslag
Op 10 december 2008 werd Stichting Vischafslag Harderwijk opgericht. Zij gaf opnieuw vorm aan de wens om de historische Vischafslag terug te brengen. Eerder had Stichting Afslag Harderwijk, opgericht op 18 maart 1991, al onderzocht of een nieuwe visafslag of visveiling mogelijk was.
Twee stichtingen werken aan één plan
De Botterstichting, opgericht in 1981, zette zich in voor het behoud en gebruik van historische vissersschepen. De plannen voor de Vischafslag sloten daarbij aan. Een locatieverzoek van 20 september 2011 beschrijft de samenwerking met de Botterstichting en een aansluitende botterwerkplaats. Het gezamenlijke programma van eisen van 8 mei 2013 werkte de gebouwfuncties voor beide stichtingen verder uit.
Zo groeide een plan waarin visverkoop, scheepsonderhoud en varen samen het vissersverleden konden vertellen. Beide stichtingen behielden hun eigen identiteit.
De keuze voor de Vissershaven
De huidige locatie kwam tot stand na jaren van overleg en onderhandelingen tussen de gemeente en de besturen van Stichting Vischafslag Harderwijk en de Botterstichting. Het ging om een samenhangend geheel: de herbouwde Vischafslag, een werkplaats voor de botters, ligplaatsen voor de schepen en een voorziening om ze voor onderhoud op het droge te brengen.
De plek was niet meteen bepaald. Na eerdere plannen aan de Havendam kwamen zowel het Strandeiland als de Vissershaven bij molen De Hoop in beeld. Op 28 februari 2013 sprak de gemeenteraad zich in een motie uit voor medewerking aan de locatie bij de oude Vissershaven. Daarna vergeleek een gezamenlijke werkgroep van gemeente en stichtingen de mogelijkheden. Beide besturen onderhandelden over de voorwaarden waaronder het plan daar uitvoerbaar zou zijn.
In september 2013 kozen het college en beide besturen ervoor de plannen aan de Vissershaven verder uit te werken. De nabijheid van de schepen en hun ligplaatsen hoorde bij die locatiekeuze. De gemeentelijke projectstukken beschrijven de Vischafslag, Botterloods en botterligplaatsen als onderdelen van één maritiem geheel.
Op 26 november 2014 verleende de gemeente de omgevingsvergunning voor de Vischafslag en botterwerf aan Havendijk 13. In december volgde de grondtransactie. In 2016 openden Vischafslag en Botterloods hun deuren. De gemeenteraad stelde op 13 september 2018 het bestemmingsplan Binnenstad – Havendijk vast, waarin de locatie van Vischafslag, Botterloods en botterlift planologisch werd vastgelegd.
Zo kreeg het visserijverleden hier opnieuw een vaste plek: in de gebouwen én op het water. De ligplaatsen voor de botters maakten vanaf het begin deel uit van de ontwikkeling van deze locatie.
Bronnen bij de locatiegeschiedenis
- Bestuursarchief: ondertekende oprichtingsakte Stichting Vischafslag Harderwijk, 10 december 2008; locatieverzoek aan het college, 20 september 2011; gezamenlijk programma van eisen, 8 mei 2013.
- Bestuursarchief: B&W-advies locatie Vischafslag (2012) en Motie Visafslag, raadsvergadering 28 februari 2013.
- Gezamenlijke brief van de besturen aan de gemeente, 17 augustus 2013; Uitgangspuntennotitie Vissershaven, concept van 14 november 2013.
- Gemeente Harderwijk, omgevingsvergunning Havendijk 13, 26 november 2014, kenmerk W2014-0228 / I14.3364.
- Gemeentelijk voorstel van 30 januari 2024, met bevestiging van de vaststelling van het bestemmingsplan op 13 september 2018.