Visserij & families
Verhalen over het harde bestaan, de vissersbijnamen en een complete stadseconomie rond vis, netten, zeilen en scheepsbouw.
Stel een historische vraag aan RobertSchepen, mensen en vakmanschap
Onze Toekomst: het vissersverhaal van Harderwijk
Van een schip en een vangst moest een gezin kunnen leven. Daarvoor hadden vissers elkaar, ambachtslieden en handelaren nodig. Ontdek hoe zij hun bestaan organiseerden en hoe het Bottermuseum hun erfgoed levend houdt.
Bouw & ambacht
Onderhoud, restauratie, breeuwen en houtbouw maken zichtbaar hoeveel kennis nodig is om een botter varend te houden.
Zuiderzee & IJsselmeer
De Afsluitdijk veranderde water, visstand en werk. De vloot laat die grote omslag op menselijke schaal zien.
Samen een bestaan opbouwen
Waarom de vissers elkaar nodig hadden
Een schip dat niet kon varen, verdiende niets. Een vangst zonder koper bracht geen geld op. Rond de Harderwijkse vloot werkten daarom vissers, scheepsbouwers, zeilmakers, handelaren en gezinnen samen. Hun belangen vielen niet altijd samen.
Visserijvereniging Onze Toekomst organiseerde gezamenlijke voorzieningen: reddingsmiddelen, een eigen helling, de inzet voor een gemeentelijke afslag en vakonderwijs. Over kosten, regels en vertegenwoordiging werd overlegd en gestemd. De vereniging laat zien hoe vissers meer invloed op hun toekomst probeerden te krijgen.
Na de afsluiting in 1932 ging de visserij door, onder meer op paling en snoekbaars. Latere inpolderingen verkleinden het visgebied. Veel later ontstonden de Botterstichting en Stichting Vischafslag vanuit hun eigen doelen. In het huidige museum komen schepen, ambacht en verhalen weer samen.
Onze varende museumcollectie
Zes schepen, zes eigen verhalen
1899 · Harderwijker botter
HK21
Gebouwd bij Kuijkhoven in Harderwijk en verbonden met de familie Klaassen. Wordt gerestaureerd en voorbereid op emissievrije hulpaandrijving.
Lees het verhaal
1889 · Marker botter
HK22 · De Drie Gebroeders
Een van de laatste echte Marker botters, gebouwd door De Haas in Monnickendam en na een intensieve restauratie weer varend.
Lees het verhaal
1909 · Gooise botter
HK23 · De Taaie
Gebouwd bij Schaap in Huizen voor een Harderwijker vissersfamilie en in 2023 teruggekeerd naar de stad.
Lees het verhaal
1899 · Oostwalbotter
HK172
Gebouwd in Kampen en sinds de oprichting in 1981 nauw verbonden met de Harderwijker Botter Stichting.
Lees het verhaal
circa 1923 · Pluunter
HK4
Een zeldzaam open vissersvaartuig, gebouwd door Daan Balk in Elburg en herkenbaar als tussenvorm van punter en pluut.
Lees het verhaal
1939 · Harderwijkse punter
HK61
Waarschijnlijk het laatst bewaarde exemplaar van een kleine Harderwijkse punter, gebruikt voor werk dicht bij de wal.
Lees het verhaalKoers 2026–2031
Samen op weg naar 2031
Richting 2031 werken we aan het behoud van de vloot, het doorgeven van vakkennis en een samenhangende museumervaring. In dat jaar bestaat de Botterstichting vijftig jaar en viert Harderwijk 800 jaar stadsrechten. De schepen, Vischafslag en Botterloods vormen samen de basis.
Schepen · visserij · handel · samenwerken
Kies zelf je onderwerp
Begin waar je nieuwsgierig naar bent. Dit zijn ook de onderdelen van de vaste verhaalroute. Onderaan iedere pagina kun je verder naar het volgende onderdeel.
Onze Toekomst
Waarom verenigden vissers zich? Ontdek hun inzet voor onderhoud, veiligheid, onderwijs en visverkoop.
Ontdek dit onderwerp →Wat is een botter?
Bekijk de romp, de leefruimte, de bun en het zeiltuig. Ontdek hoe de bouw bij het visserswerk paste.
Ontdek dit onderwerp →Hoe vaart een botter?
Volg het samenspel van wind, zeilen, zwaarden en roer, en ontdek het ritme van een visweek.
Ontdek dit onderwerp →Welke vis, welk vistuig?
Ontdek hoe soort, seizoen, water en vistuig de vangst bepaalden. Bekijk de beelden en probeer de vragen.
Ontdek dit onderwerp →Hoe werd vis geld?
Volg de vangst van de kade naar de koper. Ontdek het mijnen, de klok, de kosten en de spelregels.
Ontdek dit onderwerp →Ambacht en onderhoud
Ontdek wie hout, netten, zeilen en tuigage in orde hielden en waarom hun vakkennis onmisbaar was.
Ontdek dit onderwerp →Het vissersgezin
Lees over werk aan boord en thuis, wisselende inkomsten, school, bijnamen en de gemeenschap.
Ontdek dit onderwerp →Van Zuiderzee naar IJsselmeer
Vergelijk het water van toen en nu. Ontdek hoe afsluiting en inpolderingen het vissersbestaan veranderden.
Ontdek dit onderwerp →Achtergrond: hoe ontstond het Bottermuseum?
In 1981 brachten initiatiefnemers een botter terug naar Harderwijk. Lees hoe hun inzet uitgroeide tot een museum waar vrijwilligers schepen en vakkennis doorgeven.